GST શરૂ થવાના થોડા જ દિવસો રહેતા, મોટાભાગના વ્યવસાયો માટે રુચિના મુખ્ય મુદ્દાઓ પરિવર્તન નિયમો અને જોગવાઈઓ છે, ખાસ કરીને પરિવર્તન તારીખે અંતિમ સ્ટોકને લગતી. આ વ્યવસાયો માટે ખુબ ક્રિટિકલ છે, કારણ કે નિયમો અંતિમ સ્ટોક પર ઉપલબ્ધ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટની રકમ નિર્ધારિત કરશે, અને તેના આધારે, ઉદ્યોગોને વર્તમાન કરવેરા પદ્ધતિના છેલ્લા થોડા દિવસોમાં તેમની ઇન્વેન્ટરી અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવા ફેર ગોઠવણી કરવાની જરૂર પડશે.

મુખ્ય ચિંતા

મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત છે કે એવા ડીલરો માટે અંતિમ સ્ટોક પરની ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટનો છે કે જેઓ વર્તમાન કાયદા હેઠળ રજીસ્ટર્ડ નથી પરંતુ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) માટે પાત્ર છે. ટ્રાન્ઝિશન નિયમો મુજબ, ઉત્પાદકો / પ્રથમ તબક્કાના ડીલર / બીજા તબક્કાના ડીલર પાસેથી સીધી જ એક્સાઈઝેબલ માલ ખરીદનારા ડીલર્સ – અંતિમ સ્ટોક પર ચૂકવવામાં આવેલી એક્સાઇઝની 100% ક્રેડિટ મેળવવા પાત્ર રહેશે. બીજી તરફ, તે ડીલર્સ, જેમણે એક્સાઇઝેબલ માલ ખરીદ્યો છે, પરંતુ જથ્થાબંધ વેપારી પાસેથી – જે એક્સાઇઝ ને ખર્ચ તરીકે ગણે છે – તે જ્યારે તેઓ GST પછી માલ વેચશે ત્યારે ક્રેડિટનો માત્ર એક ભાગ જ મેળવવા પાત્ર છે – 60% જો GST દર 18% કે તેથી વધુ હોય અને 40% જો GST દર 12% અથવા તેથી ઓછો હોય.

આ પણ વાંચો: રજીસ્ટર્ડ વ્યવસાયો માટે GST પરિવર્તન

ચાલો આપણે આ બે કિસ્સાઓને વિસ્તારથી સમજીએ.

કિસ્સો 1

રજિસ્ટર્ડ વેપારીઓ ઉત્પાદક / પ્રથમ તબક્કાના વેપારી / બીજા તબક્કાની વેપારી પાસેથી કરેલ સીધી એક્સાઈઝેબલ માલની ખરીદી કરે છે અને ડ્યુટી ચુકવેલ છે તેવું બતાવતી ઈન્વોઈસ ધરાવે છે ત્યાં.

એક વેપારી શિવ એન્ટરપ્રાઈઝિસને ધ્યાનમાં લઈએ જે 15 જૂન 2017 ના રોજ એક ઉત્પાદક કુંતાલા ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાસેથી વસ્તુ ખરીદે છે. તો ઈન્વોઈસ આ મુજબ બનશે –

કિંમત                           =     1000.00 રૂ
એક્સાઇઝ @ 12.5%       =     125.00 રૂ.
એક્સાઇઝ સાથે કિંમત      =     1125.00 રૂ

VAT @ 5%                =     56.25 રૂ.

કુલ                          =     1181.25 રૂ.

હવે, 1 જુલાઈ, 2017 ના રોજ GST cલાગુ પડે ત્યારે અંતિમ સ્ટોક તરીકે માલ તેમની પાસે રહેલ છે. ધારો કે માલ 12% GST દરમાં આવે છે. શિવ એન્ટરપ્રાઈઝીસમાં એક્સાઇઝ માટે ઈન્વોઈસ હોવાથી, તે માત્ર VAT માટે જ નહીં, પરંતુ એક્સાઇઝ ઘટક માટે પણ સંપૂર્ણ ક્રેડિટ મેળવી શકશે. આમ, GST પછી, જ્યારે તેઓ તે પ્રોડક્ટ વેચશે, ત્યારે તે તે જ કિંમતે 1000 રૂ. થી વેચાણ કરી શકશે.

15 મી જુલાઇ, 2017 ના રોજ, શિવ એન્ટરપ્રાઈઝિસ મહેન્દ્ર એજન્સીઓને વેચાણ કરે છે. ઇન્વૉઇસ નીચે પ્રમાણે બનશે –

વેચાણ કિંમત   =     1000.00 રૂ. (નફો નથી એમ ધારતા)

CGST @ 6%         =      60.00 રૂ

SGST @ 6%         =      60.00 રૂ

કુલ               =      1120.00 રૂ

હવે, ચાલો જોઈએ હાલની ટેક્સ ક્રેડિટ સામે GST કેવી રીતે સેટ-ઓફ કરી શકાય

CGST એક્સાઇઝ ક્રેડિટ સામે સેટ-ઓફ કરેલ હોવાથી,

CGST ક્રેડિટ બેલેન્સ = વર્તમાન એક્સાઇઝ ક્રેડિટ – CGST ઋણ = 125 રૂ. – 60 રૂ. = 65 રૂ. (જે ઇલેક્ટ્રોનિક ખાતાવહીમાં વપરાશ માટે ઉપલબ્ધ છે)

SGST VAT ક્રેડિટ સામે સેટ-ઑફ થતી હોવાથી,

SGST ક્રેડિટ બેલેન્સ = વર્તમાન VAT ક્રેડિટ – SGST ઋણ = 56.25 – 60 રૂ.= 3.75 રૂ. (જે શિવ એન્ટરપ્રાઇઝ એ ચૂકવવા પડશે).

એકંદરે, શિવ એન્ટરપ્રાઇઝના પરિપ્રેક્ષ્યમાં, નેટ ટેક્સ ક્રેડિટ હજી પોઝિટિવ છે. જ્યારે CGST અને SGST ક્રેડિટ સંબંધિત ઇલેક્ટ્રોનિક લેજેર્સ તરફ લઇ જવામાં આવે છે, ત્યારે નેટ પોઝિટિવ ટેક્સ ક્રેડિટ એટલે કે શિવ એન્ટરપ્રાઇઝ નો રોકડ પ્રવાહ કોઈ પણ રીતે અસર પામશે નહીં.

આ ઉદાહરણમાં VATનો દર 5%, અને GST દર 12% ધારેલ છે. VAT અને GSTના અન્ય દરને ધ્યાનમાં લઈને નેટ ટેક્સ ક્રેડિટ મૂલ્યો નીચે મુજબ છે –

ટેક્સ દરVAT @ 5%
GST @ 12%
VAT @ 5%
GST @ 18%
VAT @ 5%
GST @ 28%
VAT @ 14.5%
GST @ 12%
VAT @ 14.5%
GST @ 18%
VAT@ 14.5%
GST @ 28%
કિંમત1000.001000.001000.001000.001000.001000.00
એક્સાઇઝ @ 12.5 125.00125.00125.00125.00125.00125.00
VAT56.2556.2556.25163.13163.13163.13
CGST60.0090.00140.0060.0090.00140.00
SGST60.0090.00140.0060.0090.00140.00
CGST બેલેન્સ65.0035.0015.0065.0035.0015.00
SGST બેલેન્સ3.7533.7583.75103.1373.1323.13
નેટ ટેક્સ ક્રેડિટ61.251.25168.13108.138.13
કિસ્સો 2

VAT હોલસેલર પાસેથી એક્સાઈઝેબલ માલ ખરીદનાર રજિસ્ટર્ડ ડીલર અને આ રીતે એક્સાઇઝ ખર્ચ પર નાખવામાં આવે છે નહિ કે ઇનવોઇસમાં વસૂલવામાં આવેલ એક્સાઇઝ તરીકે.
ચાલો આપણે એક ડીલર ભલ્લા એન્ટરપ્રાઈઝિસને ધ્યાનમાં લઈએ જે 15 મી જૂન, 2017 ના રોજ કપિલ હોલસેલર્સ પાસેથી ખરીદી કરે છે. તે ઈન્વોઈસ આ મુજબ બનશે –

કિંમત                    =       1125.00 રૂ. (માલ એક્સાઇઝ ચુકવેલ હોવાથી, તે કિંમત પર ઉમેરાશે)

VAT @ 5%        =        56.25 રૂ.

કુલ                 =       1181.25 રૂ.

હવે, 1 જુલાઇ, 2017 ના રોજ જ્યારે GSTનો અમલ થાય ત્યારે માલ તેમની પાસે અંતિમ સ્ટોક તરીકે પડેલ છે. એમ માનીએ કે પ્રોડક્ટ 12% GST રેટ હેઠળ આવે છે, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઈઝિસ પાસે એક્સાઈઝ માટે ઈન્વોઈસ ન હોવાથી, તે 100% ક્રેડિટ નહિ મેળવે, પરંતુ ક્રેડિટ તરીકે ચુકવેલ CGST ના 40% મળી શકે. આવા સંજોગોમાં, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઈઝીસને એવી કિંમત પર કાર્ય કરવાની જરૂર છે, જેના પર તેને વેચવા માંગે છે, એવી રીતે કે પોતાને નુકસાન ન થાય અને ખરીદનાર ને ફાયદો થાય તેવી કિંમત પર.

આપણે ધારીએ કે 15 મી જુલાઇ 2017 ના રોજ, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઇઝે અમર એજન્સીને 1000 રૂ. ની વેચાણ કિંમત પર વેચાણ કરે છે. તેને ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ, કે આ માલ પર 125 રૂ. ની એક્સાઇઝ ચુકવેલ છે. ઇન્વૉઇસ નીચે પ્રમાણે થશે. –

વેચાણ કિંમત                        =     1125.00 રૂ. (કોઈ નફો નથી એમ ધારતા)

CGST @ 6%                         =     67.50 રૂ

SGST @ 6%                         =     67.50 રૂ

કુલ                                      =    1260.00 રૂ.

હવે, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઈઝીસ પાસે એક્સાઇઝ ઘટક સાથેનું ઈન્વોઈસ ન હોવાથી, અને GSTનો દર 12% છે તેથી તે માત્ર CGST ના 40% જ ટેક્સ ક્રેડિટ તરીકે લઇ શકશે.

આથી, પ્રાપ્ય CGST ક્રેડિટ = ચુકવેલ CGST ના 40% = 40 * 67.50 /100 = 27.00 રૂ.

હવે અસરકારક રીતે, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઇઝિસે 125 રૂ. ની એક્સાઇઝનો ખર્ચ લીધો હતો. તેથી, 27 રૂ. ની ક્રેડિટને ધ્યાનમાં લેતા, આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે વાસ્તવમાં ઉપલબ્ધ ક્રેડિટનો ટકાવારી ટકાવારી માત્ર 27 * 100/125 = 21.6% છે. આમ, ભલ્લા એન્ટરપ્રાઈઝિસ અને આ કેટેગરીના ડીલર્સને 40% જેટલી ક્રેડિટ મળી નથી, પરંતુ ટૂંકમાં, ખૂબ ઓછી. કહેવાની જરૂર નથી કે, તેઓ નુકસાનમાં હશે, જો તેઓ લાભ ખરીદદારો પર પાસ કરે, એમ ધારતા કે તેમને 40% ક્રેડિટ મળી છે, જ્યારે ક્રેડિટનો વાસ્તવિક ટકાવારી નીચી/જુદી છે.

આ ઉદાહરણમાં VATનો દર 5% અને GST દર 12% ધારેલ છે, અને આથી ઉપલબ્ધ એક્સાઇઝ ક્રેડિટ 40% છે. તેવી જ રીતે, ડીલરોને 14.5% VAT દર વાળી પ્રોડકટ્સ અને 18% કે તેથી વધુના રેટની કિંમતની પ્રોડક્ટ્સ પ્રમાણે મૂલ્યાંકન કરવું જોઈશે – જે 60% ના એક્સાઇઝ ક્રેડિટ મેળવી આપશે.

વેટ અને GSTના અન્ય દરને ધ્યાનમાં લેતા, સંભવિત લાભોના મૂલ્ય નીચે મુજબ છે, જે આ કેટેગરીના વેપારી કોઈ ગ્રાહકને કોઈ નુકશાન વગર પાસ કરી શકે છે.

ટેક્સ દરોVAT @ 5%
GST @ 12%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 40%
VAT @ 5%
GST @ 18%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 60%
VAT @ 5%
GST @ 28%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 60%
VAT @ 14.5%
GST @ 12%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 40%
VAT @ 14.5%
GST @ 18%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 60%
VAT@ 14.5%
GST @ 28%
એક્સાઇઝ ક્રેડિટ
@ 60%
કિંમત1000.001000.001000.001000.001000.001000.00
એક્સાઇઝ @ 12.5 125.00125.00125.00125.00125.00125.00
VAT56.2556.2556.25163.13163.13163.13
વેચાણ કિંમત1125.00
CGST67.50101.25157.5067.50101.25157.50
SGST67.50101.25157.5067.50101.25157.50
ઉપલબ્ધ CGST ક્રેડિટ/ સંભવિત પાસ કરી શકાય એવો લાભ27.0060.7594.5027.0060.7594.50
ઉપલબ્ધ CGST ક્રેડિટ ની અસરકારક ટકાવારી21.648.675.621.648.675.6

આમ, ઉપરના દૃષ્ટાંત પરથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે – 18% થી ઓછા GST માં આવતી પ્રોડક્ટ્સ માટે, જણાવેલી ક્રેડિટ પ્રાપ્યતા 40% સામે, અસરકારક ક્રેડિટ પ્રાપ્યતા 30% ને પણ પાર કરતી નથી. જ્યારે GST ના સર્વોચ્ચ સ્લેબ 28% હેઠળ આવતી પ્રોડક્ટ્સનો રેટ કરવામાં આવે છે ત્યારે પ્રાપ્ય ક્રેડિટની ટકાવારી ખરેખર 60% ને પાર કરે છે. પરંતુ તે વાસ્તવમાં આપણને મદદ કરતું નથી કારણ કે બન્ને કિસ્સાઓમાં નેટ ટેક્સ ક્રેડિટ નેગેટિવ છે, જે વ્યવસાય માટે રોકડ ના બાહ્યપ્રવાહ તરફ દોરી જાય છે. એકંદરે, તમામ પરિસ્થિતિઓમાં, આવા ડીલરો નુકસાનની સ્થિતિમાં હશે.

શરતો

ચૂકવેલ ટેક્સની ક્રેડિટ મેળવવા માટે, નીચે શરતો આપેલી છે, જે પરિવર્તન સમયે વેપારીઓએ ધ્યાનમાં રાખવાની જરૂર છે –

  • અંતિમ સ્ટોક પર 40% એ ITC ક્રેડિટ ની સ્કીમ મેળવતા રજીસ્ટર્ડ ડીલરે નિયુક્ત તારીખે તેમની પાસે રહેલ સ્ટોક ની વિગત, 90 દિવસ ની અંદર રજુ કરવી પડશે અને ઉપરાંત કોમન પોર્ટલ પર ટેક્સ કે ડ્યૂટી ની રકમ અલગથી દર્શાવતું ફોર્મ GST TRAN 1 સહી કરીને ઇલેક્ટ્રોનિકલી સબમિટ કરવું પડશે.
  • વધુમાં, માસિક ધોરણે, વેપારીને છ ટેક્સના સમયગાળા માટે ફોર્મ GST TRAN 2 માં સ્ટેટમેન્ટ સબમિટ કરવા પડશે, જે દરમિયાન યોજનાની કામગીરી ચાલી રહી છે – જે ટેક્સના સમયગાળા દરમિયાન અસરકારક માલ ના સપ્લાયની વિગતો દર્શાવે છે.
  • આવા માલની ખરીદી માટેનું ડોક્યુમેન્ટ રજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિ પાસે ઉપલબ્ધ છે.
  • માલનો જથ્થો કે જેના પર ક્રેડિટ લીધેલ છે, તેને આ રીતે સ્ટોર કરવો જોઈએ કે જેથી રજિસ્ટર્ડ વ્યક્તિ દ્વારા તે સરળતાથી ઓળખી શકાય.

ઉકેલ – ક્રેડિટ ટ્રાન્સફર ડોક્યુમેન્ટ

આ તમામ પડકારોનો સામનો કરવા માટે, GST કાયદા માં “ક્રેડિટ ટ્રાન્સફર ડોક્યુમેન્ટ” (CTD) નો ખ્યાલ રાખેલ છે. જે મુજબ, એક્સાઇઝ રજિસ્ટર્ડ ઉત્પાદક એક એવા રજિસ્ટર્ડ વેપારીને કે જે એક્સાઇઝ હેઠળ રજીસ્ટર્ડ નથી, પણ GST શાસન હેઠળ CGST ચૂકવવા પાત્ર છે, તેને ચુકવેલ એક્સાઈઝ ડ્યુટીના પુરાવા રૂપે ક્રેડિટ ટ્રાન્સફર ડોક્યુમેન્ટ આપી શકે.

આ ડોક્યુમેન્ટ નીચેની શરતે આપી શકાય –

  • આવા ચીજોનું મૂલ્ય રૂ. 25000 કે તેથી વધુ હોય, અને ઉત્પાદક અથવા મુખ્ય ઉત્પાદકનું બ્રાન્ડ નામ ધરાવે છે, જે એક અલગ નંબર તરીકે ઓળખાઈ શકે. દા.ત. માટે કારની ચેસીસ / એન્જિન નંબર.
  • આવા માલના દરેક ભાગને લગતા ક્લિયરન્સ અને ડ્યૂટી ચુકવણીની ચકાસણીપાત્ર રેકોર્ડ ઉત્પાદક દ્વારા જાળવવામાં આવે અને સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ઓફિસર જયારે માંગ કરે ત્યારે ચકાસણી માટે ઉપલબ્ધ કરવામાં આવે.
  • CTD અનુક્રમ નંબર-યુક્ત હોય અને તેમાં સેન્ટ્રલ એક્સાઈઝ રજિસ્ટ્રેશન નંબર, સંબંધિત સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડિવિઝનનું સરનામું, જેને આપવામાં આવે છે તે વ્યક્તિનું નામ, સરનામું અને GSTIN નંબર, વિગત, વર્ગીકરણ, નિકાલ તારીખ સાથે ઈન્વોઈસ નંબર, ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોડ અને વાહન નોંધણી નંબર, ડ્યૂટીનો દર, જથ્થો, મૂલ્ય અને એક્સાઇઝ ડ્યૂટી હોય.
  • ઉત્પાદક સંતુષ્ટ છે કે જે ડિલરને CTD આપવામાં આવે છે તે આવા ઉત્પાદિત માલનો તે જ સ્વરૂપમાં કબ્જો ધરાવે છે જેમાં તેને આપવામાં આવ્યો હતો.
  • GST અમલમાં આવ્યાના 30 દિવસની અંદર CTD આપવામાં આવે, અને સંબંધિત ઇન્વોઇસની નકલ CTD સાથે જોડાયેલી હોય.
  • મધ્યવર્તી ડીલર દ્વારા, ઉત્પાદક પાસેથી વેપારીને ખરીદવા અને વેચવા માટેના તમામ ઇન્વૉઇસેસની નકલો, CTDનો ઉપયોગ કરીને ક્રેડિટ મેળવતા વેપારી દ્વારા જળવાવી જોઈએ.
  • CTD એવા ડીલરની તરફેણમાં આપવામાં ન આવે, જેમને નિયુક્ત તારીખ પહેલા તે જ માલ માટે ઇન્વૉઇસ આપવામાં આવ્યું હતું.
  • CTDના આધારે ક્રેડિટ મેળવનાર વેપારી, આવા માલનો સપ્લાય કરતી વખતે અનુરૂપ CTD નંબરનો તેમના દ્વારા અપાતા ઈન્વોઈસ માં ઉલ્લેખ કરે.

ઉપસંહાર

ટૂંકમાં, ક્રેડીટ ટ્રાન્સફર ડોક્યુમેન્ટ અંતિમ સ્ટોક પરની ક્રેડિટ પ્રાપ્યતાની સમસ્યા માટેનો તૈયાર ઉકેલ છે, ખાસ કરીને તે ડિલર્સ માટે કે જેમના માટે એક્સાઇઝ ઇનવોઇસનો ભાગ નથી. અમુક કિસ્સામાં, જ્યાં આવા દસ્તાવેજ પ્રાપ્ય ન થઇ શકે, ત્યાં વેપારીને આવક ગુમાવવા અથવા રોકડ પ્રવાહ પર નકારાત્મક અસર ટાળવા માટે નીચે દર્શાવેલ પગલાં ની ક્રિયા શ્રેષ્ઠ બનશે –

  • જે માલ પર એક્સાઇઝ ચુકવેલ છે, પરંતુ તેમના માટે એક્સાઇઝ ઇનવોઇસ ઉપલબ્ધ નથી તેવા માલને ડી-સ્ટોક કરો.
  • ખાતરી કરો કે ખરીદીઓ ફક્ત ઉત્પાદકો / પ્રથમ તબક્કાના વેપારીઓ / બીજા તબક્કાના વેપારીઓ દ્વારા કરવામાં આવી છે
  • એક્સાઇઝ રજીસ્ટ્રેશન લો, જે, ભલે એક કંટાળાજનક પ્રક્રિયા છે, પરંતુ મર્યાદિત સમયની અંદર જ ITC તરીકે ઉપલબ્ધ 100 ટકા એક્સાઇઝના સ્વરૂપમાં ફળ આપશે.

Are you GST ready yet?

Get ready for GST with Tally.ERP 9 Release 6