करांचा आकलन म्हणजे एखाद्या व्यक्तीची कर देयता निश्चित करणे. एका व्यक्तीचं कर दायित्व हे कर कालावधी दरम्यान एखाद्या व्यक्तीद्वारे कर देय करण्याचा दर असतो. जीएसटी अंतर्गत कर मूल्यांकनचे प्रकार सध्याच्या शासनपद्धतीप्रमाणेच आहेत. ठळकपणे, 2 प्रकारचे मूल्यमापन आहेत – करपात्र व्यक्तीकडून मूल्यांकन तो स्वत:/ ती स्वत: , उदा., स्वयं-मूल्यांकन, आणि कर अधिकार्यांनी केलेले मूल्यांकन.

कराच्या अधिकार्यांचे मूल्यांकन 4 प्रकारच्या आहेत:

  1. तात्पुरती मूल्यमापन
  2. छाननी मूल्यांकन
  3. बेस्ट निर्णय मूल्यांकन
  4. सारांश मूल्यांकन

हे सर्व तपशीलाने समजून घेऊ.

स्व मूल्यांकन

प्रत्येक नोंदणीकृत करपात्र व्यक्तीला स्वतः कर देय करचे मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे आणि प्रत्येक कर कालावधीसाठी संबंधित परतावा सादर करणे आवश्यक आहे. करपात्र व्यक्तीच्या प्रकारावर आधारित, देण्यात येणारा परतावा निर्दिष्ट केला गेला आहे. हे आमच्या ब्लॉगमध्ये तपशीलाने स्पष्ट केले आहे, जीएसटी अंतर्गत परतावा प्रकार.

उदाहरणार्थ: नोंदणीकृत नियमित वितरकाने सादर करणे आवश्यक आहे GSTR-3 फॉर्म दर महिन्याला आणि फॉर्म GSTR-9 दरवर्षी. करदातानी स्वत: ची मूल्यमापन करणारी ही घटना आहे.

कर अधिकार्यांकडून मुल्यांकन

1. तात्पुरती मूल्यमापन

एखादा करपात्र व्यक्ती माल आणि / किंवा सेवांचे मूल्य निर्धारित करण्यात किंवा लागू कर दराने निर्धारित करण्यात अक्षम असेल तर, ती व्यक्ती एखाद्या तात्पुरत्या आधारावर कराचे भुगतान करण्यास परवानगी देण्याची विनंती करू शकते. अधिकारी एक तात्पुरती आधारावर कर भरण्याची परवानगी देण्यासाठी एक ऑर्डर देणार. कराचा दर आणि करपात्र मूल्य अधिकारी द्वारे निर्दिष्ट केले जाईल. व्यक्तीला रोखे अंमलात आणणे आवश्यक आहे आणि जामीन किंवा सुरक्षितता , जी अधिकारीला ठीक वाटेल. तात्पुरते मूल्यमापनानुसार आणि शेवटी मूल्यमापन करणा-या करारातील फरक भरण्यासाठी बाँड व्यक्तीवर बंधनकारक आहे.

तात्पुरती निर्धारण आदेशाच्या तारखेपासून 6 महिन्यांच्या आत, अधिकारीला अंतिम मूल्यांकनचं आदेश देणे आवश्यक आहे.

व्यक्ती जबाबदार असेल व्याज भरण्यासाठी कोणत्याही अतिरिक्त कर देय वर तात्पुरती मूल्यांकन अंतर्गत परंतु जे देय तारखेला भरलं नाही आहे म्हणजे महिन्याच्या 20 तारखेला. व्याज 21 व्या दिवसापासून प्रत्यक्ष देय तारखेपर्यंत उत्तरदायी असेल मग ती रक्कम अंतिम मूल्यांकन आदेशापूर्वी किंवा नंतर दिलेली असो. अंतिम मूल्यांकन आज्ञेनुसार, जर ती व्यक्ती परताव्यासाठी पात्र असेल तर, परतावा रकमेवर व्याज दिले जाईल.

उदाहरणार्थ: नोंदणीकृत व्यक्ती एक नवीन उत्पादन तयार करतो ज्यासाठी एचएसएन कोड आणि कर दर उपलब्ध नसतात. या प्रकरणात, व्यक्तीने त्याच्याकडून देय असलेले करचे तात्पुरते मूल्यमापन करणे आवश्यक आहे.

2. तपासणी मूल्यांकन

छाननीचे मूल्यांकन अंतर्गत, एक अधिकारी परतावा आणि इतर व्यक्ती द्वारा सादर केलेल्या इतर माहितीची तपासणी करू शकतो, परताव्याची अचूकता तपासण्यासाठी.

जर काही विसंगती आढळून आली तर अधिकारी त्या व्यक्तीस कळवतो आणि त्याचे स्पष्टीकरण मागितले पाहिजे. स्पष्टीकरण समाधानकारक असल्यास, पुढील कृती केली जाणार नाही. माहिती असल्याच्या 30 दिवसात जर समाधानकारक स्पष्टीकरण दिले गेले नाही किंवा जर विसंगती स्वीकारल्यानंतर परतीमध्ये व्यक्ती जर दुरुसती करत नसेल तर अधिकारी योग्य कारवाई करेल.

उदाहरणार्थ: नियमित छाननीचे मूल्यांकन झाल्याचा भाग म्हणून, एक अधिकारी नोंदणीकृत व्यक्तीद्वारे दाखल केलेल्या फॉर्म जीएसटी -3 ची तपासणी करतो आणि व्यवहार मूल्यसंबंधी शंका घेतो आणि काही व्यवहारांन मध्ये कर आकारतो. अशा परिस्थितीत, अधिकारी डीलरकडून स्पष्टीकरण मागतील.

3.सर्वोत्कृष्ट निर्णय आकलन

सर्वोत्तम निकालाचे मूल्यांकन अंतर्गत, एखादा अधिकारी एखाद्या व्यक्तीच्या करदात्याला त्याच्या सर्वोत्तम निर्णयाबद्दल मूल्यांकन करेल. या साठी खाली दिलेली परिस्थिती आहेत:

अ. परताव्याचे न भरणा-यांकरता मुल्यांकन– जर एखादी व्यक्ती रिटर्न भरण्यात अपयशी ठरली, व्यक्तीस नोटीस पाठविल्यानंतरही, एक अधिकारी व्यक्तीच्या करदात्याला त्याच्या हिशोबाने सर्वश्रेष्ठ निर्णय देईल. सर्व संबंधित साहित्य जे उपलब्ध आहे किंवा जे अधिकारीने एकत्रित केले आहे ते सर्व विचारात घेतले जाईल. त्यानंतर त्या वर्षासाठी वार्षिक रिटर्न भरण्याच्या तारखेपासून 5 वर्षांच्या आत कर आकारणी आदेश दिले जाईल, ज्यामध्ये कर रिटर्न भरले गेले नाही.

जर व्यक्तीने मूल्यांकन आदेशापासून 30 दिवसांच्या आत परतावा सादर केला तर मूल्यांकन ऑर्डर मागे घेण्यात येईल.

उदाहरणार्थ: एक नियमित विक्रेता एक आर्थिक वर्षासाठी फॉर्म GSTR-9 सादर करत नाही, कर विभाग कडून नोटीस प्राप्त केल्यानंतरही. अशा परिस्थितीत, व्यक्तीकडून मोजावे लागणारे देय असलेले करचे, अधिकारी सर्वोत्तम निकाल लावेल.

ब. अनोंदणीकृत व्यक्तींचे मूल्यांकन– जर एक करपात्र व्यक्ती नोंदणी प्राप्त करण्यास अपयशी ठरला, जरीही तो / ती तसे करण्यास जबाबदार असेल, तर त्या संबंधित एका अधिकारी पासून कर कालावधीसाठी त्या व्यक्तीच्या करदात्याच्या सर्वोत्तम निर्णयावर करदायित्वाचे मूल्यांकन केले जाईल, आणि ज्या वर्षामध्ये कर देय नाही भरला गेला त्या वर्षासाठी वार्षिक रिटर्न भरण्याच्या तारखेपासून 5 वर्षांच्या आत एक निर्धारण आदेश जारी केला जाईल.

उदाहरणार्थ: एक तपासणी दरम्यान, एखाद्या अधिकार्याने असे आढळून आणले की एका व्यक्तीने जीएसटी अंतर्गत नोंदणी केलेली नाही, परंतु त्याचे उलाढाल थ्रेशोल्ड लिमिटपेक्षा अधिक आहे. अधिकारी एक सर्वोत्तम निर्णय मूल्यांकन आरंभ करेल आणि व्यक्तीच्या कर दायित्वाचे मूल्यांकन करेल.

4.सारांश मूल्यांकन

काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये, एखादा अधिकारी, त्याच्या सूचनेवर येत असलेल्या व्यक्तीची कर देयता दर्शविणारा कोणताही पुरावा मिळवण्यावर, अतिरिक्त / सह आयुक्त यांच्या परवानगीने, महसुलाच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी व्यक्तीच्या करदात्याचे मूल्यांकन करेल, आणि एक निर्धारण आदेश जारी केला जाईल, जर असे मानण्यात पुरेसा पुरावे सतील की उशीर केल्यास महसुलाच्या व्याजवर विपरीत परिणाम होतील.

उदाहरणार्थ: एक नोंदणीकृत नियमित डीलरने दाखल केलेल्या फॉर्म जीएसटी -३ च्या आधारावर, एखादा अधिकारी सारांश मूल्यांकन सुरू करेल जेव्हा त्याला विश्वास पटेल की त्या व्यक्तीकडून महसूलाचा एक लक्षणीय नुकसान वसूल करता येईल.

करपात्र व्यक्तीला जीएसटी अंतर्गत विविध प्रकारच्या मूल्यांकनांची जाणीव असणे आणि अनुपालन आवश्यकतांचे पालन करणे महत्वाचे आहे. प्रत्येक नोंदणीकृत व्यक्तीसाठी स्वत: मूल्यांकन करणे सर्वात महत्त्वाचे आहे. अचूक माहिती सादर करणे आणि वेळेवर कर देय करणे महत्वाचे आहे, निर्धारित केलेल्या तारखेनुसार. स्वत: मूल्यांकन योग्यपणे केल्याने याची खात्री करता येईल की कर अधिकारी मूल्यांकनाची सुरुवात करणार नाही. कर अधिकार्यांकडून मूल्यांकन सुरू केल्यास अशा एका परिस्थितीत, एखाद्या व्यवसायाने मागितली माहिती पुरविण्याचे निश्चित केले पाहिजे दिलेल्या वेळी. Businesses must make use of the facilities of compliance and technology to remain जीएसटी अंतर्गत आज्ञाधारक राहण्यासाठी व्यवसायांमध्ये अनुपालनाची सोय आणि तंत्रज्ञान वापरणे आवश्यक आहे.

आम्हाला आपल्या मदतीची आवश्यकता आहे.
कृपया खालील टिप्पण्या वापरून या ब्लॉग पोस्टवरील आपला अभिप्राय सामायिक करा. तसेच आपल्याला जीएसटी विषय संबंधित अधिक जाणून घेण्यास स्वारस्य असेल हे देखील आम्हाला कळू द्या, आम्ही आमच्या सामग्री योजनेमध्ये ते समाविष्ट करण्यात आनंद होईल.

हे उपयुक्त वाटले? खालील सामाजिक शेअर बटणे वापरून इतरांसह सामायिक करा.

Are you GST ready yet?

Get ready for GST with Tally.ERP 9 Release 6

70,544 total views, 8 views today